Menu

Warszawa

Miasto na wskroś mnie przeszywa

Galeria Luxenburga

varshava

Jeśli idziecie ulicą Canaletta w Warszawie to warto wiedzieć, że idziecie również przedwojennym pasażem galerii Luksenburga (przez "n", a nie przez "m", bo nazwa nie pochodzi od państwa, lecz od nazwiska inwestora).   

Galeria_Luxenburga_wntrze_przed_1939

Galeria Luxenburga (źródło)

Imponująco wyglądający hall przykryty szklanym dachem łączył dwa pawilony galerii, którą zbudowano w latach 1907-1909. Autorami projektu byli - sam inwestor - Maximilian Luxenburg oraz Leon Drews i Czesław Przybylski (ten ostatni znany także z m.in. słynnego domu Bez Kantów przy Krakowskim Przedmieściu czy Teatru Polskiego w Warszawie). I tak oto, przy ulicy Senatorskiej 29 w Warszawie znajdowała sie ogromna galeria handlowa, w której znajdywało się ponad 700 pomieszczeń, w tym m.in. Grand Hotel, restauracje, kino, sklepy a nawet... podziemny tor do jazdy na wrotkach, który działał jednak tylko do 1912 r. Na pocztówce poniżej, jeszcze sprzed I wojny światowej, a więc Grand Hotel w wersji dwujęzycznej.

GaleriaLuxenburgaGaleria Luksenburga (źródło)

Lata największej świetności obiektu przypadly na okres jeszcze przed pierwszą wojną światową. Po 1918 r. wiele sklepów stało niewynajętych, nie inwestowano tu, a miejsce, może poza Grand Café, nie było zbyt modne. Sytuację ratowały kina i teatry, jak np. mający tu swoją siedzibę w latach 1919-1930 kabaret Qui pro Quo. Do tego ostatniego przyciągały sławy, takie jak m. in. Eugeniusz Bodo, Mira Zimińska czy Adolf Dymsza. Na zdjęciu poniżej, na co dzień niewidoczni bohaterowie teatrzyku.

qui_pro_quoJubileusz 10-lecia istnienia kabaretu "Qui Pro Quo", pracownicy zatrudnieni w nim od chwili powstania. Od lewej: bileter Justynowicz, elektrotechnik Mączka, scenograf Józef Galewski, dyrektor administracyjny Seweryn Majde, kasjerka Piorunkiewiczowa, dyrektor artystyczny Jerzy Boczkowski. (źródło: NAC Sygnatura: 1-K-11412).

W dwudziestoleciu międzywojennym  w galerii działy kina "Sfinks", "Momus" i "Splendid". W tym ostatnim, wśród egipskich motywów w 1925 r. Józef Piłsudski wygłaszał odczyt pt. "Psychologia więźnia".

sfinksŹródło NAC Sygnatura: 1-A-74

Podczas powstania warszawskiego galeria Luxenburga spłonęła, choć ocalała znaczna część murów i stalowa konstrukcja dachu. Mimo to, nie zdecydowano się na jej odbudowę, a dziś w jej miejscu znajduje się, wspomniana na początku wpisu, ulica Canaletta.

GaleriaLuxenburga10_maja_1945Galeria Luksenburga, 10 czerwca 1945 r. (źródło)

Dlatego, gdy będziesz tędy iść, Przechodniu, zadumaj się przez chwilę nad niemal mediolańską galerią, która znajdowała sie tutaj między 1909 a 1944 rokiem.

© Warszawa
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci